Tính đến ngày 31/6/2016, Thành phố Hồ Chí Minh có 3 khu chế xuất (KCX) và 13 khu công nghiệp (KCN) với 1.171 doanh nghiệp đang hoạt động. Các ngành nghề chủ yếu bao gồm may mặc, giầy da, nhựa, gỗ, cơ khí, cơ khí chính xác, dược phẩm, điện tử, thực phẩm…Tổng số lao động làm việc trong các KCX – KCN là 285.074 người.           

Có 15 KCX- KCN đã thành lập đội PCCC (riêng KCN Cơ khí ô tô chưa thành lập đội PCCC do mới đi vào hoạt động), với tổng số 419 đội viên được bố trí, phân công lực lượng thường trực từ 1 – 3 ca/ngày, theo chế độ trực 24/24. Đội viên PCCC của các KCX-KCN hiện nay chủ yếu được lấy từ lực lượng bảo vệ làm nòng cốt, bổ sung thêm người từ các bộ phận khác tham gia theo chế độ bán chuyên trách, kiêm nhiệm (chỉ riêng KCX Tân Thuận thực hiện 100% đội viên PCCC là chuyên trách). Các đội PCCC của KCX-KCN về cơ bản được trang bị đầy đủ các phương tiện PCCC đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, tuy nhiên vẫn còn có một số khu việc trang bị phương tiện PCCC còn thiếu và sơ sài.

Các doanh nghiệp hoạt động tại KCX-KCN có quan tâm, đầu tư đến công tác PCCC như: trang bị phương tiện, tập huấn nghiệp vụ PCCC cho lực lượng tại chỗ, thực tập phương án, tổ chức thực hiện các yêu cầu của các đợt kiểm tra PCCC định kỳ… . Tuy nhiên, còn nhiều doanh nghiệp công tác PCCC vẫn chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều sơ hở, việc chấp hành các quy định về PCCC còn mang tính hình thức, đối phó, công tác tự kiểm tra chưa chặt chẽ, liên tục, ý thức của người đứng đầu cơ  sở và người lao động chưa cao nên tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ còn cao.

6 tháng đầu năm 2016 tại các KCX - KCN TP. HCM đã xảy ra 12 vụ cháy (tăng 8 vụ so với cùng kỳ 2015). Trong đó có 3 vụ cháy lớn tại các công ty: Á Châu (KCN Tân Bình) cháy khoảng 3000 m2 nhà xưởng, thiệt hại ước tính chưa xác định; Freetrend (KCX Linh Trung) cháy khoảng 4000 m2 nhà xưởng, thiệt hại ước tính khoảng 30 đến 40 tỷ đồng; Nệm Vạn Thành (KCN Tân Phú Trung) cháy khoảng 12.000 m2 nhà xưởng, thiệt hại ước tính khoảng 80 tỷ đồng. 1 vụ cháy tại công ty VIPAT Ngôi Sao (KCN Hiệp Phước) thiệt hại ước tính khoảng 15 triệu đồng và 8 vụ cháy nhỏ tại các công ty: FAPV, Toyo Precision (KCX Tân Thuận); Sotadenshi VN, Yuteh (KCN Tân Bình); Galaxy, Thiên Long, Long Phụng (KCN Lê Minh Xuân) và Mỹ phẩm Sài Gòn (KCN Cát Lái II) được phát hiện và dập tắt kịp thời, không có thiệt hại hoặc thiệt hại không đáng kể.

2. Kết quả thực hiện quy chế phối hợp trong công tác PC&CC

Trên cơ sở của Quy chế phối hợp, Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Thành phố (HEPZA) cùng với Cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy Thành phố (CS PC&CC) và Phòng CS PC&CC các Quận/Huyện thực hiện các công việc trong công tác PC&CC như sau:

   2.1- Về xây dựng lực lượng và trang bị phương tiện PCCC

Đến nay, HEPZA đã ra quyết định thành lập Ban chỉ đạo PCCC các KCX – KCN cho 13/16 KCX, KCN theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân thành phố và hướng dẫn của Cảnh sát PC&CC Thành phố. Riêng KCN Đông Nam và KCN An Hạ, KCN Cơ khí ô tô do mới thành lập, đang trong giai đoạn hoàn chỉnh đội PCCC nên chưa thành lập Ban chỉ đạo PCCC, HEPZA đã có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn.

Chỉ đạo các Công ty phát triển hạ tầng (Công ty PTHT) KCX - KCN quan tâm, trang bị phương tiện chữa cháy cần thiết cho đội PCCC của khu, đã có 11 KCX-KCN trang bị xe chữa cháy và các trang thiết bị kèm theo. Tuy nhiên vẫn còn 1 số KCN trang bị thiếu (KCN Tây Bắc Củ Chi, KCN Hiệp Phước, KCN Tân Phú Trung) hoặc chưa trang bị xe chữa cháy (KCN Đông Nam, KCN An Hạ).

   2.2- Công tác tuyên truyền, huấn luyện, vận động các đơn vị thực hiện công tác PCCC:

HEPZA thường xuyên có công văn chỉ đạo, đôn đốc, nhắc nhở các Công ty PTHT KCX - KCN và các doanh nghiệp trong khu tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn PCCC mùa khô; tăng cường công tác PCCC ngày lễ tết; tuyên truyền các hoạt động hưởng ứng “Ngày toàn dân phòng cháy và chữa cháy 4/10”; cũng như kịp thời triển khai các Chỉ thị và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân Thành phố về triển khai thực hiện các biện pháp ngăn chặn cháy lớn trên địa bàn Thành phố.

Phối hợp Cảnh sát PC&CC Thành phố tập huấn cho lực lượng PCCC cơ sở về cách thức xử dụng hệ thống PCCC và các phương tiện, dụng cụ phòng cháy chữa cháy được trang bị trong cơ sở.

Thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở đến lãnh đạo các doanh nghiệp có nguy cơ về cháy, nổ bố trí, sắp xếp lịch phân công trực đảm bảo công tác an toàn PCCC không để xảy ra sự cố cháy và triển khai chữa cháy kịp thời và có hiệu quả khi có sự cố cháy xảy ra.

Hàng năm, HEPZA phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tuần lễ quốc gia về An toàn – Vệ sinh lao động – Phòng chống cháy nổ tại các KCX – KCN và một số doanh nghiệp lớn, đông công nhân nhằm nâng cao nhận thức và ý thức của lãnh đạo doanh nghiệp và người lao động trong việc phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và sự cố cháy nổ trên địa bàn.

   2.3- Công tác phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm về PCCC

Trong 6 tháng đầu năm 2016, HEPZA phối hợp với Phòng CS PC&CC Quận/Huyện kiểm tra công tác an toàn PCCC 1259 lượt DN, xử phạt 74 lượt doanh nghiệp vi phạm các quy định về pháp luật PCCC (với số tiền phạt 275.500.000  đồng) với các hành vi không thực hiện đầy đủ các kiến nghị của cơ quan Cảnh sát PCCC; bảo quản, bố trí, sắp xếp hàng nguy hiểm về cháy, nổ không theo quy định; bố trí, sắp xếp vật tư, hàng hóa không đảm bảo khoảng cách an toàn PCCC theo quy định....

   2.4- Công tác phối hợp huấn luyện nghiệp vụ

Trong 6 tháng đầu năm 2016, HEPZA phối hợp với Phòng CS PC&CC Quận, Huyện tổ chức huấn luyện nghiệp vụ PCCC cho 4 doanh nghiệp với 247 người và diễn tập phương án chữa cháy, cứu hộ, cứu  nạn cho 77 doanh nghiệp với 6274 người tham gia.

3. Đánh giá kết quả thực hiện

   3.1- Thuận lợi

Trong thời gian qua sự phối hợp giữa CS PC&CC Thành phố với HEPZA, giữa Phòng CS PC&CC các Quận, Huyện có KCX – KCN với Phòng Đại Diện HEPZA và các Công ty PTHT trong công tác PCCC cơ bản tốt. Phòng CS PC&CC các Quận, Huyện có sự chủ động tích cực trong các mặt công tác chuyên môn, trong công tác kiểm tra nhắc nhở, cảnh báo hướng dẫn nghiệp vụ cho lực lượng chuyên trách và lực lượng PCCC các doanh nghiệp trong khu; tình hình thực hiện công tác phòng cháy chữa cháy ở các khu có tích cực hơn.

Qua kiểm tra, sự nhắc nhở thường xuyên của CS PC&CC và HEPZA, đến nay các doanh nghiệp đã có ý thức, tích cực thực hiện các quy định về công tác PCCC; đồng thời đã cho đầu tư, trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy nhiều hơn nhằm đáp ứng kịp thời khi có sự cố xảy ra.

Đội PCCC của các KCX-KCN được huấn luyện nghiệp vụ và thường xuyên phối hợp thực tập với các doanh nghiệp trong khu và lực lượng PCCC chuyên nghiệp, do đó khi phát sinh sự cố cháy, nổ tại doanh nghiệp trong KCX-KCN hoặc có lệnh huy động hỗ trợ chữa cháy địa bàn bên ngoài đều kịp thời triển khai lực lượng và phương tiện tham gia chữa cháy trong giai đoạn đầu, kết quả đạt được đáng ghi nhận, góp phần không nhỏ trong việc kịp thời chữa cháy, ngăn chặn chống cháy lan, cháy lớn. Hầu hết các vụ cháy xảy ra trong KCX-KCN đều được đội PCCC của khu trực tiếp hoặc phối hợp với Phòng CS PC&CC Quận, Huyện dập tắt kịp thời, không để cháy lan, cháy lớn. Ngoài ra đội PCCC của khu còn tham gia chữa cháy các vùng lân cận ngoài khu KCX – KCN khi có sự điều động của các Phòng CS PC&CC các Quận, Huyện.

   3.2- Tồn tại

Đội viên PCCC của các KCX-KCN hiện nay chủ yếu được lấy từ lực lượng bảo vệ là nòng cốt, bổ sung thêm người từ các bộ phận khác tham gia theo chế độ bán chuyên trách, kiêm nhiệm (chỉ riêng KCX Tân Thuận thực hiện 100% đội viên PCCC là chuyên trách). Các đội PCCC của KCX-KCN về cơ bản được trang bị đầy đủ các phương tiện PCCC đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, tuy nhiên vẫn còn có một số khu việc trang bị phương tiện PCCC còn thiếu và sơ sài.

Nhận thức về pháp luật PCCC của người lao động trước hết là lãnh đạo, cán bộ quản lý các doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp coi việc PCCC là của đơn vị đầu tư kinh doanh phát triển hạ tầng hoặc quan niệm là đã mua bảo hiểm thì thiệt hại sẽ do cơ quan bảo hiểm bồi thường nên thiếu quan tâm công tác PCCC. Còn một số doanh nghiệp thiếu đầu tư kinh phí cho PCCC và đầu tư mang tính đối phó. Lực lượng PCCC cơ sở thuộc các doanh nghiệp còn tỏ ra lúng túng khi phải xử lý tình huống cháy.

Chưa thường xuyên tổ chức giao ban định kỳ giữa CS PC&CC và HEPZA để trao đổi, thông tin tình hình có liên quan và biện pháp giải quyết các khó khăn vướng mắc trong công tác PCCC của các KCX-KCN. Việc trao đổi thông tin về các doanh nghiệp vi phạm bị lập biên bản vi phạm hành chính, thông tin các vụ cháy do CS PC&CC điều tra xử lý giữa CS PC&CC và HEPZA còn hạn chế, chưa đầy đủ kịp thời .

4. Kiến nghị

Từ những tồn tại nêu trên, để nâng cao hiệu quả công tác PCCC tại các KCX-KCN, HEPZA xin đề xuất, kiến nghị CS PC&CC Thành phố một số nội dung như sau:

   4.1-  Hướng dẫn các Công ty PTHT xây dựng Đội PCCC chuyên ngành, đảm bảo đủ quân số bố trí phù hợp theo đầu xe. Hướng dẫn việc trang bị phương tiện, dụng cụ cho Đội PCCC chuyên ngành đảm bảo đủ về số lượng và chất lượng theo quy định của pháp luật.

   4.2- Chỉ đạo các Phòng CS PC&CC Quận, Huyện tiếp tục phối hợp chặt chẽ với HEPZA (thông qua Phòng Đại Diện) trong công tác kiểm tra PCCC các doanh nghiệp trong KCX-KCN, sắp xếp thời gian hợp lý để công tác kiểm tra đạt hiệu quả cao hơn. Sau các đợt kiểm tra của từng khu, Phòng CS PC&CC Quận, Huyện có văn bản thông tin tình hình vi phạm của các doanh nghiệp trong khu; nội dung, mức độ, tính chất sai phạm phổ biến ở từng khu để HEPZA có cơ sở đôn đốc, nhắc nhở và có các biện pháp yêu cầu thực hiện tốt công tác PCCC.

   4.3- Có biện pháp xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần các quy định về an toàn PCCC để giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố cháy.

   4.4-  Hàng năm, phối hợp với HEPZA tổ chức các lớp tập huấn nâng cao trình độ nghiệp vụ PCCC, triển khai các văn bản quy phạm pháp luật mới liên quan đến công tác PCCC cho đội PCCC của các doanh nghiệp và các KCX-KCN. Có hình thức tuyên truyền phù hợp (phát tờ rơi, cẩm nang hướng dẫn an toàn PCCC…) nhằm nâng cao ý thức trong công tác PCCC đối với các doanh nghiệp hoạt động tại các KCX – KCN.

   4.5- Tổ chức giao ban định kỳ để trao đổi, thông tin tình hình liên quan và biện pháp giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong công tác PCCC tại các KCX-KCN. Đồng thời thông tin cho HEPZA các thông tin liên quan đến các vụ cháy, nổ tại các KCX, KCN sau khi có kết luận điều tra.

Lãnh đạo UBND Tp. Hồ Chí Minh, Ban quản lý KCX & CN TP và Cảnh sát PC&CC TP

họp đánh giá tình hình hoạt động của lực lượng PCCC KCX – KCN Tp. HCM