Tăng cường tính liên tục của hệ thống pháp luật thông qua việc tiếp tục áp dụng các văn bản quy định chi tiết thi hành luật
Ngày 10/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 10/2026/NQ-CP về việc tiếp tục áp dụng các văn bản quy định chi tiết và quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành một số luật đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Việc ban hành nghị quyết này nhằm bảo đảm tính liên tục, ổn định của hệ thống pháp luật, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật sau khi các luật có sự thay đổi.
Trong thời gian qua, Quốc hội đã tiến hành sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới nhiều đạo luật quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển tiếp giữa các văn bản luật mới và các quy định hướng dẫn thi hành, một số nghị định, thông tư quy định chi tiết có thể chưa kịp được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế pháp lý phù hợp nhằm bảo đảm các hoạt động quản lý nhà nước, hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp và người dân được thực hiện liên tục, thống nhất.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 10/2026/NQ-CP của Chính phủ đã xác định nguyên tắc tiếp tục áp dụng các văn bản quy định chi tiết thi hành luật trong thời gian chuyển tiếp. Theo đó, các văn bản quy định chi tiết và quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành các luật đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế vẫn được tiếp tục áp dụng trong trường hợp nội dung của các văn bản này không trái với quy định của luật mới. Việc tiếp tục áp dụng này nhằm duy trì hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm hoạt động của các cơ quan, tổ chức được thực hiện thông suốt, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan có thẩm quyền có thời gian nghiên cứu, xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn mới phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ trong việc rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý của mình. Trên cơ sở đó, các cơ quan có trách nhiệm kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các văn bản quy định chi tiết thi hành luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Đồng thời, trong quá trình tổ chức thực hiện, các cơ quan, đơn vị cần chủ động theo dõi, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
Một trong những ý nghĩa quan trọng của Nghị quyết số 10/2026/NQ-CP là góp phần bảo đảm nguyên tắc ổn định và liên tục của hệ thống pháp luật. Trong thực tiễn quản lý nhà nước, khi luật được sửa đổi hoặc thay thế nhưng các văn bản hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời, nếu không có cơ chế chuyển tiếp phù hợp sẽ dễ dẫn đến tình trạng lúng túng trong áp dụng pháp luật, ảnh hưởng đến hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Việc tiếp tục áp dụng các văn bản quy định chi tiết trong trường hợp phù hợp với quy định của luật mới là giải pháp cần thiết nhằm khắc phục tình trạng này.
Bên cạnh đó, nghị quyết còn thể hiện rõ yêu cầu nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Các bộ, ngành cần chủ động đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành các luật mới được ban hành hoặc sửa đổi; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, rà soát nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các quy định không còn phù hợp.
Đối với các cơ quan, đơn vị, địa phương và các tổ chức có liên quan, việc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10/2026/NQ-CP có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự thống nhất trong áp dụng pháp luật. Các cơ quan cần nghiên cứu kỹ nội dung nghị quyết, đồng thời tiếp tục thực hiện các văn bản quy định chi tiết hiện hành trong phạm vi không trái với quy định của luật mới cho đến khi các văn bản hướng dẫn mới được ban hành.
Có thể khẳng định rằng, việc ban hành Nghị quyết số 10/2026/NQ-CP là giải pháp cần thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang được hoàn thiện và cập nhật thường xuyên. Nghị quyết không chỉ góp phần bảo đảm tính liên tục của hoạt động quản lý nhà nước mà còn tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp yên tâm thực hiện các quy định của pháp luật trong giai đoạn chuyển tiếp. Đây cũng là một bước đi nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch và ổn định.
