Ngày 24/5/2023, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Phát triển kinh tế số, kinh tế chia sẻ và kinh tế tuần hoàn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn đến năm 2030” (Kế hoạch).

Theo đó, từng nhiệm vụ trọng tâm được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (UBND TP) quy định rõ về mục tiêu, kế hoạch triển khai trong năm 2023, tiến độ thực hiện, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp thực hiện.

Đối với nhiệm vụ Phát triển các mô hình kinh tế mới có 04 nhiệm vụ chính và giao đơn vị chủ trì là Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố; đơn vị phối hợp gồm các đơn vị: Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Thông tin và Truyền thông và các đơn vị có liên quan.

Nhiệm vụ Phát triển kinh tế số có 07 nhiệm vụ chính và giao đơn vị chủ trì là Sở Thông tin và Truyền thông; đơn vị phối hợp: Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố, Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, và các đơn vị liên quan.

Nhiệm vụ Phát triển kinh tế chia sẻ có 05 nhiệm vụ chính, giao đơn vị chủ trì là Sở Kế hoạch và Đầu tư; đơn vị phối hợp: Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố, Sở Giao thông Vận tải và các đơn vị liên quan.

Nhiệm vụ Phát triển kinh tế tuần hoàn có 10 nhiệm vụ chính, giao đơn vị chủ trì: Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố; đơn vị phối hợp: Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Ngoại vụ, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Thành phố (HEPZA), Hiệp hội doanh nghiệp Thành phố, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và các đơn vị liên quan.

Trong nhiệm vụ Phát triển kinh tế tuần hoàn, HEPZA được giao nhiệm vụ tiếp tục triển khai hoạt động trong khuôn khổ Dự án “Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ chương trình khu công nghiệp sinh thái toàn cầu” tại khu công nghiệp Hiệp Phước. Thời gian thực hiện năm 2023-2024.

Dự án “Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ chương trình KCN sinh thái toàn cầu” do Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Tổ chức Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) đồng thực hiện. Đến nay, một số hoạt động kinh tế tuần hoàn trong KCN Hiệp Phước bước đầu đã mang lại hiệu quả. Đó là chất thải của doanh nghiệp này sẽ là đầu vào của doanh nghiệp khác trong khu. Đây cũng là khái niệm “cộng sinh công nghiệp” được vận dụng ngày càng nhiều trong KCN Hiệp Phước.

Một số doanh nghiệp trong KCN Hiệp Phước như Công ty CP Dầu Cái Lân đã sử dụng khí hơi nóng từ quá trình chưng cất dầu thực vật Cái Lân để tham gia quá trình sấy của Nhà máy Meizan; Công ty CP Thịnh Toàn và Công ty Đại Dũng (sản xuất gạch không nung) có thể thu gom chất thải từ các nhà máy làm khuôn đúc như của Công ty Kondo và Công ty Đúc Vim,… để làm nguyên liệu cho hoạt động sản xuất của họ.

Hiện nay, trong KCN Hiệp Phước có nhiều doanh nghiệp hoạt động với nhiều ngành nghề khác nhau, trong quá trình sản xuất phát sinh nhiều loại chất thải có khả năng tái sinh, tái sử dụng,…với khối lượng chất thải ít nên việc thu gom sẽ rất khó khăn. Để thực hiện được khả năng cộng sinh công nghiệp, kinh tế tuần hoàn, các doanh nghiệp trong khu bước đầu thực hiện và cho thấy có thể nhân rộng cho nhiều doanh nghiệp trong khu.

Công ty Thép Á Châu cũng thực hiện thu gom, tái chế chất thải như sắt thép phế liệu từ các nhà máy đang hoạt động trong KCN Hiệp Phước có phát sinh chất thải loại này, mang về nhà máy để tái chế. Ngoài ra, còn có Công ty Giấy Xuân Mai thu gom chất thải giấy vụn từ các nhà máy trong KCN có phát sinh loại này, để tái chế thành phẩm giấy cuộn, giấy vệ sinh,… Các biện pháp và công trình xử lý khí thải, nước thải tại hai công ty này đảm bảo các quy chuẩn kỹ thuật môi trường trong quá trình tái chế chất thải, nước thải đạt quy chuẩn trước khi thải ra ngoài môi trường.

Còn Công ty Nhôm Tân Quang thì thu gom phế thải như nhôm thải từ các nhà máy khác trong KCN để tạo thành nhôm thỏi; đơn vị có lắp đặt công trình bảo vệ môi trường tại nhà máy là hệ thống xử lý khí thải để xử lý đạt quy chuẩn trước khi thải ra ngoài.

“Sử dụng thành phẩm của nhau ngay trong KCN như bao bì, nhiên liệu, nguyên liệu thành phẩm của nhà máy này được sử dụng cho nhà máy sản xuất thực phẩm khác. Một số mô hình đang tiếp tục bổ sung, đăng ký triển khai như phụ phẩm của nhà máy thạch cao trở thành nguyên liệu của nhà máy sản xuất xi măng; sử dụng khí nóng của nhà máy thép cho nhà máy phân bón bên cạnh…”

Hiện có khoảng 40 doanh nghiệp tại KCN Hiệp Phước đăng ký tham gia chương trình chuyển đổi mô hình sản xuất sạch hơn nhằm sử dụng hiệu quả nguyên, nhiên liệu, bền vững với môi trường.

Ngoài ra, để thực hiện Kế hoạch này, Ban Quản lý đang triển khai chuyển dịch nhanh những dự án sản xuất sử dụng nhiều tài nguyên, ít hàm lượng giá trị gia tăng sang sử dụng công nghệ cao, thân thiện môi trường, có hàm lượng giá trị gia tăng cao. Riêng những KCN có diện tích nhỏ, bị bao bọc bởi khu dân cư, sau khi kết thúc thời gian hoạt động KCN, cần tính toán chuyển đổi công năng phù hợp theo hướng dịch vụ phục vụ công nghiệp (ưu tiên logistics, thương mại,…). Trong quá trình triển khai thực hiện định hướng chuyển đổi các KCX - KCN, nếu cần thiết sẽ điều chỉnh định hướng cho phù hợp tình hình thực tiễn.

Về kinh phí thực hiện, Kế hoạch số 2155/KH-UBND cũng nêu rõ là được bố trí từ nguồn ngân sách Thành phố; ngân sách từ các bộ ngành trung ương thuộc lĩnh vực; nguồn đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; khuyến khích đa dạng hóa và xã hội hóa, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tham gia, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp của Đề án; thu hút các nguồn vốn quốc tế (Ngân hàng Thế giới; Tổ chức Tài chính quốc tế - IFC; Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hiệp quốc - UNIDO...) trong các dự án hạ tầng và dự án phát triển 3 mô hình kinh tế./.