Về việc cải cách thủ tục hành chính
Đứng trên góc độ hành chính học, việc nghiên cứu thuật ngữ cải cách hành chính trước hết phải được bắt đầu từ khái niệm “cải cách”. Cải cách có nghĩa là “sửa đổi những bộ phận cũ không hợp lý cho thành mới, đáp ứng yêu cầu của tình hình khách quan”; hay là “sự sửa đổi căn bản từng phần, từng mặt của đời sống xã hội theo hướng tiến bộ mà không đụng tới nền tảng của chế độ xã hội hiện hành.
Cải cách hành chính là quá trình đổi mới và cải thiện các hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, nhằm mục tiêu tăng cường hiệu quả và hiệu lực của công tác quản lý, phục vụ tốt hơn cho nhu cầu và quyền lợi của người dân cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Cải cách hành chính là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, trong đó Đảng và Chính phủ có vai trò lãnh đạo và khởi xướng các hoạt động, chính sách cải cách.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng hiện nay, việc tiến hành cải cách hành chính một cách có hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Đối với người dân, cải cách hành chính giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các dịch vụ công, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và quyền lực của công dân trong việc giám sát và đánh giá công tác quản lý của nhà nước.
Đối với sự phát triển của đất nước, cải cách hành chính góp phần quan trọng trong việc xây dựng một bộ máy hành chính minh bạch, liêm chính, và hiệu quả. Điều này không chỉ thu hút được sự tin tưởng và đầu tư từ phía người dân và doanh nghiệp, mà còn tạo điều kiện cho việc hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Căn cứ Mục III, Điều 1 của Nghị quyết 76/NQ-CP năm 2021 quy định về nhiệm vụ cụ thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030 tập trung vào 6 nội dung.
a. Cải cách thể chế: Đây là nền tảng của cải cách hành chính, nhấn mạnh vào việc xây dựng và đổi mới pháp luật để tháo gỡ các vướng mắc trong sản xuất kinh doanh, tài khóa, tiền tệ, và các lĩnh vực khác.
b. Cải cách thủ tục hành chính (TTHC): Trọng tâm là cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thông qua việc cắt giảm, đơn giản hóa các quy định và thủ tục không cần thiết.
c. Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước: Tập trung vào việc tinh gọn bộ máy, rà soát và sắp xếp lại tổ chức bên trong các sở, ngành để hoạt động hiệu quả hơn.
d. Cải cách chế độ công vụ: Động lực của cải cách hành chính, bao gồm việc ban hành các thể chế, chính sách mới về công vụ, công chức để khuyến khích sự năng động, sáng tạo và trách nhiệm.
e. Cải cách tài chính công: Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý tài chính, ngân sách nhà nước và sử dụng nguồn lực công một cách minh bạch và hiệu quả.
f. Xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số: Mục tiêu là hiện đại hóa nền hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung cấp dịch vụ công.
Theo đó, có thể hiểu cải cách hành chính là cải cách các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền; cải cách các quy định về các loại thủ tục hành chính; cải cách việc thực hiện các thủ tục hành chính.Ví dụ: Xây dựng Cổng Dịch vụ công quốc gia để nhiều thủ tục được làm online.
Theo đó, Chính phủ chọn cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của cải cách hành chính bởi các lý do sau đây:
– Thứ nhất, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, doanh nghiệp, cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập kinh tế.
– Thứ hai, trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: cải cách tài chính công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy… thì việc lựa chọn khâu cải cách thủ tục hành chính sẽ mang lại hiệu quả thiết thực nhất.
– Thứ ba, thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua đó chúng ta có thể xây dựng bộ máy phù hợp và từ đó có thể lựa chọn đội ngũ cán bộ, công chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu công việc.
– Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính là tiền đề để thực hiện các nội dung cải cách khác như: nâng cao chất lượng thể chế; nâng cao trình độ, thay đổi thói quen, cách làm, nếp nghĩ của cán bộ, công chức; phân công, phân cấp thực hiện nhiệm vụ giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp của bộ máy hành chính; thực hiện chính phủ điện tử, …
– Thứ năm, cải cách thủ tục hành chính có tác động to lớn đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Thông qua việc cải cách thủ tục hành chính sẽ gỡ bỏ những rào cản về thủ tục hành chính đối với môi trường kinh doanh và đời sống của người dân, giúp cắt giảm chi phí và rủi ro của người dân và doanh nghiệp trong việc thực hiện thủ tục hành chính.
– Thứ sáu, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần nâng cao hình ảnh của Việt Nam nói chung và các bộ, ngành, địa phương nói riêng trước cộng đồng trong nước và quốc tế, nâng cao vị trí xếp hạng của Việt Nam cũng như của các địa phương về tính minh bạch, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Đây là những giá trị vô hình nhưng có tác động to lớn đến việc phát triển kinh tế – xã hội của đất nước cụ thể là có ảnh hưởng tích cực đến việc đầu tư trong và ngoài nước, xuất nhập khẩu, việc làm, an sinh xã hội…