Ngày 05/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhằm thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.

Ba nhóm tỷ lệ vốn nhà nước

Theo Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định, doanh nghiệp được phân loại theo ngành, lĩnh vực và tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ, gồm:

• Nhóm Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu; độc quyền tự nhiên; quốc phòng, an ninh; ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế; hạ tầng dữ liệu, hạ tầng số và một số trường hợp đặc thù khác.
• Nhóm Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên, gồm một số doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng không, cảng biển đặc biệt, khai thác khoáng sản quy mô lớn, tài chính – ngân hàng, cơ khí chế tạo, phân bón và các dịch vụ thiết yếu.
• Nhóm Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ, áp dụng đối với một số doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu, cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng quan trọng và thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản.

Đối với doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực, việc xác định khung tỷ lệ vốn nhà nước căn cứ vào ngành, lĩnh vực có tỷ trọng lớn nhất trong tổng sản lượng hoặc tổng doanh thu của ba năm liên tiếp liền kề trước thời điểm phê duyệt kế hoạch cơ cấu lại.

Nguyên tắc sắp xếp, cơ cấu lại vốn

Tiêu chí phân loại là căn cứ để xây dựng và phê duyệt kế hoạch 5 năm về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Việc cơ cấu lại có thể được thực hiện theo hướng:

• Tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước;
• Thay đổi tỷ lệ sở hữu thông qua các hình thức cơ cấu lại vốn;
• Chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước;
• Không tiếp tục nắm giữ vốn tại doanh nghiệp không thuộc ngành, lĩnh vực cần duy trì vốn nhà nước, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Việc phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch phải bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh; bảo toàn, phát triển vốn nhà nước; đồng thời phòng, chống thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.

Thời hạn và trách nhiệm thực hiện

Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày Quyết định có hiệu lực, cơ quan đại diện chủ sở hữu phải đề xuất hoặc phê duyệt kế hoạch 5 năm cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo thẩm quyền và gửi Bộ Tài chính tổng hợp, theo dõi.

Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt kế hoạch; theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra và giám sát quá trình triển khai. Đối với giai đoạn 2026–2030, việc tổng hợp, báo cáo kế hoạch phải được thực hiện trong quý IV năm 2026.

Các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND tỉnh, thành phố và doanh nghiệp nhà nước phải báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch trước ngày 31/01 hằng năm; đồng thời chủ động xử lý hoặc kiến nghị xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc xác định phạm vi Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ vốn, nâng cao tính minh bạch trong xây dựng kế hoạch cơ cấu lại doanh nghiệp và tập trung nguồn lực nhà nước vào các ngành, lĩnh vực thiết yếu, then chốt, có ý nghĩa đối với quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế – xã hội.