Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp. Đối với các khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) – động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế – việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý các dự án thứ cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi và bền vững.

Thực trạng và những vấn đề đặt ra trong quản lý dự án thứ cấp

Dự án thứ cấp trong KCN, KCX là các dự án của nhà đầu tư thuê lại đất, nhà xưởng hoặc hạ tầng từ chủ đầu tư hạ tầng để triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh. Số lượng dự án thứ cấp ngày càng tăng, quy mô và tính chất ngày càng đa dạng, đòi hỏi công tác quản lý phải chuyên nghiệp, kịp thời và chính xác.

Chuyển đổi số – giải pháp trọng tâm nâng cao chất lượng quản lý

Chuyển đổi số trong quản lý các dự án thứ cấp cần được triển khai đồng bộ trên ba phương diện: số hóa dữ liệu, số hóa quy trình và xây dựng nền tảng quản trị thông minh.

Thứ nhất, xây dựng cơ sở dữ liệu số tập trung về dự án thứ cấp. Mỗi dự án cần được gắn mã định danh thống nhất, tích hợp đầy đủ thông tin từ giai đoạn chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, ký hợp đồng thuê đất, đến quá trình triển khai và vận hành. Hệ thống dữ liệu này cần được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, đầu tư, đất đai, thuế và bảo hiểm xã hội theo tinh thần của Nghị quyết số 17/NQ-CP năm 2019 về phát triển Chính phủ điện tử.

Thứ hai, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng, môi trường tại KCN, KCX. Các thủ tục như điều chỉnh dự án, gia hạn tiến độ, báo cáo định kỳ, xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường… cần được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, giảm tối đa hồ sơ giấy và tiếp xúc trực tiếp. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục mà còn nâng cao tính minh bạch, phòng ngừa tiêu cực.

Thứ ba, ứng dụng các công nghệ số trong giám sát và phân tích dữ liệu. Thông qua hệ thống quản lý trực tuyến, Ban Quản lý KCN có thể theo dõi tiến độ thực hiện dự án theo thời gian thực, cảnh báo sớm các trường hợp chậm triển khai, vi phạm quy định về sử dụng đất hoặc môi trường. Dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ phân tích xu hướng đầu tư, cơ cấu ngành nghề, nhu cầu hạ tầng, từ đó phục vụ công tác quy hoạch và định hướng thu hút đầu tư phù hợp với chiến lược phát triển bền vững.

Bảo đảm tính đồng bộ và an toàn trong quá trình chuyển đổi số

Để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, cần chú trọng một số điều kiện bảo đảm.

Một là, hoàn thiện thể chế, quy chế nội bộ về quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu. Dữ liệu phải được xác định là tài sản quan trọng của cơ quan quản lý nhà nước, được cập nhật thường xuyên, chính xác và có phân quyền truy cập rõ ràng.

Hai là, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm an toàn, an ninh mạng theo quy định của Luật An ninh mạng năm 2018 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Hệ thống quản lý dự án thứ cấp phải có khả năng bảo mật cao, phòng ngừa rò rỉ, mất mát dữ liệu.

Ba là, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức. Chuyển đổi số không chỉ là thay đổi công cụ mà là thay đổi tư duy quản lý. Cán bộ Ban Quản lý KCN cần được đào tạo kỹ năng sử dụng hệ thống số, phân tích dữ liệu và vận hành quy trình điện tử, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

Bốn là, tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư hạ tầng KCN. Chủ đầu tư hạ tầng cũng cần tham gia vào hệ thống quản lý số, cung cấp dữ liệu kịp thời về tình hình cho thuê đất, xây dựng nhà xưởng, tình trạng hạ tầng kỹ thuật, qua đó tạo thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất.

Hướng tới mô hình quản lý KCN thông minh, bền vững

Chuyển đổi số trong quản lý dự án thứ cấp không chỉ dừng lại ở việc cải cách thủ tục hành chính mà cần hướng tới xây dựng mô hình KCN thông minh, gắn với phát triển xanh và bền vững. Thông qua hệ thống quản lý số, cơ quan chức năng có thể giám sát tiêu thụ năng lượng, nước, xử lý chất thải, phát thải khí nhà kính của các doanh nghiệp trong KCN; từ đó thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, KCN sinh thái theo định hướng của Chính phủ.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, địa phương nào xây dựng được hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch, hiệu quả sẽ tạo được lợi thế vượt trội. Chuyển đổi số vì vậy không chỉ là yêu cầu nội tại của quản lý nhà nước mà còn là giải pháp chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của KCN, KCX.

Có thể khẳng định, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý các dự án thứ cấp là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài. Với quyết tâm chính trị cao, sự chỉ đạo đồng bộ và lộ trình triển khai phù hợp, các KCN, KCX sẽ từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.