Trong bối cảnh Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chủ trương xây dựng Chính phủ số, kinh tế số được Chính phủ và các bộ, ngành thúc đẩy mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành một trong những giải pháp trọng yếu để nâng cao năng lực quản lý và thu hút đầu tư tại các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX). Việc ứng dụng chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết để tối ưu hóa hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng mô hình khu công nghiệp thông minh, hiện đại.

1. Thách thức trong quản lý truyền thống và nhu cầu chuyển đổi số

Trong thực tiễn quản lý khu công nghiệp, công tác quản lý hạ tầng và dịch vụ khách hàng còn gặp nhiều thách thức khi chủ yếu dựa trên phương thức thủ công, giấy tờ, dữ liệu tách biệt và khó khăn trong tổng hợp, cập nhật. Điều này dẫn đến:

• Khó khăn trong việc cập nhật và theo dõi tình trạng hạ tầng KCN, cơ sở vật chất kỹ thuật và phân phối dịch vụ;
• Khó kiểm soát số lượng, tình trạng hoạt động và các chỉ tiêu chủ yếu
• của các khách hàng thuê đất và sử dụng dịch vụ hạ tầng như điện, nước, viễn thông;
• Năng lực dự báo và lập kế hoạch phát triển hạ tầng thiếu chính xác do dữ liệu không liên thông, không đồng bộ.

Chuyển đổi số được xác định là xu hướng tất yếu nhằm giải quyết những hạn chế này và phù hợp với mục tiêu phát triển khu công nghiệp hiệu quả, bền vững.

2. Giải pháp chuyển đổi số cho khu công nghiệp

a) Hệ thống phần mềm quản lý dịch vụ và khách hàng

Một trong những giải pháp cốt lõi trong chuyển đổi số là triển khai phần mềm quản lý dịch vụ khách hàng khu công nghiệp. Hệ thống này hỗ trợ:

• Quản lý toàn bộ nghiệp vụ liên quan đến thuê đất và các dịch vụ hạ tầng (điện, nước, viễn thông, vệ sinh môi trường…);
• Ghi chép và thu tiền bằng thiết bị di động;
• Kết nối và phát hành hóa đơn điện tử, tích hợp thanh toán điện tử với các nền tảng (VNPay, Momo, ViettelPay…);
• Dashboard tổng hợp số liệu theo thời gian thực, giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình dịch vụ nhanh chóng.

Giải pháp này giúp Ban Quản lý cải thiện đáng kể hiệu quả trong quản lý dịch vụ, tăng tính minh bạch và rút ngắn thời gian xử lý công việc.

b) Bản đồ số và quản lý hạ tầng thông minh

Chuyển đổi số hạ tầng quản lý khu công nghiệp được hỗ trợ bởi bản đồ số chuyên biệt phục vụ nhiều mục đích quản lý:

• Bản đồ nền chi tiết thể hiện phân lô, trạng thái hạ tầng kỹ thuật, công trình và giao thông nội khu;
• Bản đồ quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất, giúp hỗ trợ ra quyết định về phát triển;
• Bản đồ trực quan hóa thông tin tình trạng cho thuê đất, tên nhà đầu tư, loại hình dự án, quốc tịch nhà đầu tư và các yếu tố liên quan.

Việc số hóa dữ liệu hạ tầng giúp tổng hợp, đối chiếu thông tin nhanh và giảm thiểu sai sót, đồng thời cung cấp công cụ trực quan cho công tác quản lý, quy hoạch và xúc tiến đầu tư.

c) Giám sát hạ tầng bằng công nghệ GeoAI

Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo địa lý (GeoAI) và dữ liệu viễn thám vào giám sát cơ sở hạ tầng KCN cho phép:

• Theo dõi sự thay đổi chức năng sử dụng đất;
• Kiểm kê số lượng công trình hạ tầng, mảng xanh, giao thông và các tài sản khác;
• Cung cấp thông tin biến động theo thời gian để phục vụ đánh giá hiệu quả đầu tư và vận hành.

3. Lợi ích đối với quản lý khu công nghiệp

Việc số hóa quản lý khu công nghiệp mang lại nhiều lợi ích nổi bật:

• Tăng hiệu quả quản lý hạ tầng: Dữ liệu số giúp theo dõi nhanh, chính xác trạng thái công trình và hạ tầng kỹ thuật;
• Tối ưu dịch vụ khách hàng: Quản lý và thu phí dịch vụ minh bạch, hỗ trợ thanh toán điện tử hiện đại;
• Hỗ trợ ra quyết định chiến lược: Dashboard tổng hợp và bản đồ số giúp Ban Quản lý đưa ra phân tích, dự báo dựa trên dữ liệu;
• Nâng cao năng lực cạnh tranh: KCN thông minh là điểm thu hút đầu tư, phù hợp định hướng thu hút vốn chất lượng cao của Chính phủ và chính quyền địa phương.

4. Kết luận

Chuyển đổi số trong quản lý và vận hành khu chế xuất, khu công nghiệp không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là nhiệm vụ trọng tâm của công tác quản lý nhà nước theo định hướng chuyển đổi số quốc gia. Việc áp dụng các công cụ số hóa trong quản lý dịch vụ, hạ tầng và giám sát đã và đang giúp Ban Quản lý nâng cao hiệu quả vận hành, minh bạch dữ liệu, cũng như tăng sức hấp dẫn đầu tư trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI.