Ngày 11 tháng 12 năm 2025, Quốc hội ban hành Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2026;

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 31 tháng 3 năm 2026.

Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP đã bổ sung nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm thu hút đầu tư vào chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số, công nghiệp bán dẫn, hạ tầng dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Các quy định này đồng thời tăng cường quản lý đối với một số ngành, nghề mới phát sinh trong nền kinh tế số như dữ liệu, tài sản mã hóa, xử lý dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và xác thực điện tử.

Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đầu tư có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo môi trường thuận lợi, minh bạch cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Luật Đầu tư năm 2025 cùng Nghị định số 96/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa định hướng này thông qua các quy định về ưu đãi đầu tư, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, thủ tục đầu tư đặc biệt và điều kiện kinh doanh đối với các lĩnh vực mới trong nền kinh tế số.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc bổ sung các lĩnh vực chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số, công nghiệp bán dẫn và đổi mới sáng tạo vào nhóm ngành, nghề được ưu đãi đầu tư. Đây là cơ sở để định hướng dòng vốn vào các ngành có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, có khả năng lan tỏa đối với phát triển hạ tầng số, công nghiệp công nghệ số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo quy định mới, các dự án có tổng vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng thuộc lĩnh vực xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu lớn, điện toán đám mây, hạ tầng di động từ 5G trở lên có thể được xem xét áp dụng cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt nếu đáp ứng yêu cầu giải ngân tối thiểu 1.000 tỷ đồng trong thời hạn 03 năm. Đối với các dự án có tổng vốn đầu tư từ 6.000 tỷ đồng, chính sách ưu tiên tập trung vào các lĩnh vực có tính chiến lược như sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, nghiên cứu, sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo và các dự án công nghệ cao theo quy định.

Bên cạnh chính sách ưu đãi, Luật Đầu tư năm 2025 cũng quy định về thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án đầu tư trong khu công nghệ số tập trung và các trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định. Cơ chế này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Khi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt, nhà đầu tư có thể không phải thực hiện một số thủ tục riêng lẻ như chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết và cấp giấy phép xây dựng. Thay vào đó, nhà đầu tư nộp hồ sơ đăng ký đầu tư và có văn bản cam kết đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện về xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy và các yêu cầu pháp luật có liên quan.

Quy định này thể hiện hướng cải cách thủ tục hành chính theo phương thức kết hợp giữa cam kết tuân thủ, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Nhà nước tạo điều kiện để dự án được triển khai nhanh hơn, đồng thời vẫn bảo đảm trách nhiệm pháp lý của nhà đầu tư và hiệu lực quản lý trong quá trình thực hiện.

Cùng với việc mở rộng chính sách khuyến khích đầu tư, Luật Đầu tư năm 2025 đã bổ sung một số ngành, nghề liên quan đến dữ liệu, tài sản mã hóa, xử lý dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và xác thực điện tử vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các lĩnh vực đáng chú ý gồm kinh doanh sản phẩm, dịch vụ trung gian dữ liệu, phân tích, tổng hợp dữ liệu và sàn dữ liệu; cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa; dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân; kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; kinh doanh dịch vụ xác thực điện tử.

Việc bổ sung các ngành, nghề này nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các hoạt động kinh doanh trong không gian số, bảo đảm yêu cầu minh bạch, an toàn, an ninh dữ liệu và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để phòng ngừa rủi ro liên quan đến rửa tiền, gian lận, lừa đảo, thất thu thuế, vi phạm dữ liệu cá nhân và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Các quy định mới tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp, nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là yêu cầu tuân thủ cao hơn. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát mô hình hoạt động, điều kiện đầu tư, điều kiện kinh doanh, năng lực tài chính, phương án kỹ thuật, cơ chế bảo vệ dữ liệu và hệ thống quản trị rủi ro để bảo đảm triển khai dự án đúng quy định.

Việc triển khai hiệu quả Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghiệp bán dẫn, hạ tầng dữ liệu và thị trường dữ liệu tại Việt Nam. Đây là bước hoàn thiện quan trọng trong quá trình xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, an toàn, ổn định, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế số, xã hội số trong giai đoạn mới./.