Theo báo cáo “Định hướng phát triển các khu chế xuất và công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) giai đoạn 2021 – 2025 và tầm nhìn đến 2030” quy hoạch đến năm 2020, TPHCM có 23 Khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX, KCN) tập trung. Đến nay thành phố đã có 19 khu được thành lập, trong đó  đã có 17 KCX, KCN đi vào hoạt động với tổng diện tích 3.791,84 ha/5.921,15 ha, chiếm trong đó diện tích đất công nghiệp đã cho thuê đạt 1.847,42 ha/2.618,01 ha với tỷ lệ lấp đầy chung của các khu đã đi vào hoạt động khoảng 70,57%. Đóng góp ngân sách của các doanh nghiệp thuộc KCX, KCN TP.HCM khá lớn và ngày càng gia tăng, đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách của thành phố. Giai đoạn từ 2016-2019, tổng thu ngân sách đạt 70.998,92 tỷ đồng, cao gấp 6,11 lần so với giai đoạn 2012-2015.Tốc độ nộp ngân sách tăng bình quân 6,7%/ năm. Kim ngạch nhập khẩu giai đoạn 2016-2019 đạt 20.850 triệu USD, hàng năm đều tăng và tốc độ tăng bình quân khoảng 3,64%/năm. So sánh giữa kim ngạch xuất khẩu và kim ngạch nhập khẩu, các KCX, KCN xuất siêu khoảng 3.950 tỷ đồng, góp phần tạo nguồn ngoại tệ và tăng GRDP cho TP.HCM. Mặc dù hoạt động có hiệu quả, nhưng các mô hình khu công nghiệp (KCN) tại thành phố hầu hết đang ở giai đoạn phát triển nhờ vào tài nguyên là chủ yếu, chưa tăng cường áp dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn trong quá trình hoạt động của các KCN.

(Nguồn: vietnamconstruction.vn)

Trong bối cảnh tài nguyên ngày càng cạn kiệt, Việt Nam lại là một trong những nước chịu rủi ro nhất do biến đổi khí hậu, việc chuyển đổi các KCN hiện tại sang mô hình sản xuất bền vững hơn, từ phát triển nhờ tài nguyên sang phát triển dựa vào hiệu quả sản xuất là điều rất cần thiết.  Kinh nghiệm của tổ chức phát triển công nghiệp liên hợp quốc cho thấy các khu công nghiệp sinh thái (KCNST) có thể là mô hình thúc đẩy phát triển bền vững hơn. Các lợi ích kinh tế, xã hội, môi trường thu được từ KCNST là đáng kể, đa dạng và vượt xa các lợi ích kinh doanh thông thường. Lợi ích kinh tế được tạo ra từ KCNST bao gồm tạo việc làm thông qua áp dụng các giải pháp sinh thái và hợp tác công nghiệp, giúp tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp do các doanh nghiệp tại KCN được thiết kế và quản lý tốt có thể tận dụng được hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải, gia tăng giá trị và giảm thiểu rủi ro, cũng như tận dụng các dịch vụ sẵn có, do đó, tiết kiệm chi phí sản xuất. Thống kê cho thấy KCNST có khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cao hơn. Lợi ích môi trường của KCNST đạt được thông qua giảm ô nhiễm và phát thải khí nhà kính từ sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên (nguyên liệu, nước, năng lượng) và giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải, từ đó góp phần bảo tồn và bảo vệ đa dạng sinh học tại địa phương. Đồng thời, công tác quản lý hóa chất và chất nguy hại trong KCNST được cải thiện giúp tăng lợi ích môi trường và đảm bảo môi trường làm việc an toàn cho người lao động. Lợi ích xã hội từ KCNST bao gồm tăng việc làm có chất lượng tại địa phương thông qua cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường gắn kết và nâng cao lợi ích cho cộng đồng xung quanh thông qua các cơ sở hạ tầng xã hội như trung tâm đào tạo nghề giúp phát triển kỹ năng và cung cấp thêm dịch vụ cho cộng đồng, cải thiện bình đẳng giới.

(Nguồn: https://www.mdpi.com/2071-1050/10/12/4545)

Hiện nay quá trình chuyển đổi sang mô hình KCNST đang có nhiều thuận lợi do có nhiều chính sách hỗ trợ. Đầu tiên phải kể đến là các văn bản pháp luật mới cụ thể hóa các quy định, chính sách về KCNST đã ra đời như Nghị định 35/2022/NĐ-CP ngày 28 tháng 5 năm 2022 quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế đã đưa ra các tiêu chí xác định cho KCNST và doanh nghiệp sinh thái. Kế hoạch Hành động quốc gia về Sản xuất và Tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 – 2030 đã được phê duyệt tại Quyết định số 889/QĐ-TTg ngày 24 tháng 6 năm 2020  cũng đã đặt ra mục tiêu: “ .... thúc đẩy quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên, nhiên liệu, nguyên liệu, khuyến khích phát triển các nguồn tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu và sản phẩm thân thiện với môi trường, có thể tái tạo, tái sử dụng và tái chế.. ”. Đồng thời, sự phát triển KCNST đem lại những lợi ích đáng kể về môi trường, kinh tế và xã hội đối với KCN và cộng đồng xung quanh nên sẽ có nhiều yếu tố thuận lợi khi thực hiện chuyến đổi KCN hiện hữu sang hoặc xây dựng mới KCNST. Có thể nói phát triển KCNST sẽ kết hợp được sự ủng hộ từ trên xuống (Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước) và từ dưới lên (từ cộng đồng địa phương, các doanh nghiệp). Ngoài ra ngành công nghiệp đang trong xu thế hội nhập nên các KCN, doanh nghiệp sẽ có nhiều lợi thế khi tham gia vào quá trình chuyển đổi sang KCNST, doanh nghiệp sinh thái cũng như có nhiều cơ hội nhận được sự ủng hộ/tài trợ của các tổ chức và chuyên gia quốc tế./.