Triển khai Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở
Ngày 10 tháng 11 năm 2022, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở (có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2023). Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở quy định về nội dung, cách thức thực hiện dân chủ ở cơ sở, quyền và nghĩa vụ của công dân trong thực hiện dân chủ ở cơ sở và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Nội dung việc thực hiện dân chủ cơ sở ở doanh nghiệp thuộc khu vực ngoài Nhà nước được quy định tại Điều 82 Mục 2 Chương IV của Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở như sau:
“Điều 82. Thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp, tổ chức khác có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc khu vực ngoài Nhà nước
1. Việc thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp, tổ chức khác có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc khu vực ngoài Nhà nước thực hiện theo quy định chung tại Chương I của Luật này và các quy định cụ thể về thực hiện dân chủ tại nơi làm việc theo pháp luật về lao động và quy định khác của pháp luật có liên quan.
2. Doanh nghiệp, tổ chức khác có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc khu vực ngoài Nhà nước, tùy theo đặc điểm, tính chất tổ chức, hoạt động và điều kiện thực tế của tổ chức, được quyền lựa chọn áp dụng các quy định về thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp nhà nước quy định tại Mục 1 Chương này tại doanh nghiệp, tổ chức mình; thông báo đến tổ chức Công đoàn tại doanh nghiệp, tổ chức và công khai nội dung áp dụng để người lao động được biết.
3. Trong quá trình xây dựng và ban hành quy chế thực hiện dân chủ tại nơi làm việc của doanh nghiệp, tổ chức khác có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc khu vực ngoài Nhà nước, khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức mở rộng hơn phạm vi, nội dung, cách thức thực hiện dân chủ mà pháp luật quy định nhưng không được trái hoặc hạn chế quyền thực hiện dân chủ của người lao động được quy định trong Luật này và pháp luật khác có liên quan”.
- Khoản 1 Điều 37 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ Luật lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (viết tắt Nghị định số 145/2020/NĐ-CP):
“1. Người sử dụng lao động có trách nhiệm phối hợp với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) để tổ chức đối thoại tại nơi làm việc theo quy định tại khoản 2 Điều 63 của Bộ luật Lao động”.
- Điều 48 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định:
“1. Người sử dụng lao động có trách nhiệm ban hành quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc để thực hiện các nội dung quy định về đối thoại tại nơi làm việc và thực hiện dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc quy định tại Nghị định này.
2. Khi xây dựng, sửa đổi, bổ sung quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc, người sử dụng lao động phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) và nhóm đại diện đối thoại của người lao động (nếu có) để hoàn thiện và ban hành. Đối với những góp ý của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở và nhóm đại diện đối thoại của người lao động mà người sử dụng lao động không tiếp thu thì phải nêu rõ lý do.
3. Quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc phải được phổ biến công khai tới người lao động”.
- Điểm c Khoản 3 Điều 37 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định:
“c) Báo cáo tình hình thực hiện đối thoại và quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc với cơ quan quản lý nhà nước về lao động khi được yêu cầu”.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong khu chế xuất, khu công nghiệp Thành phố chưa quan tâm thực hiện đúng quy định pháp luật về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc dẫn đến tranh chấp lao động tập thể, ngừng việc, lãn công gây mất an ninh trật tự trong khu.
Để đảm bảo thực hiện đúng quy định pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở; đảm bảo các nội dung người lao động được biết, được tham gia ý kiến, được quyết định và được kiểm tra, giám sát theo các Điều 43, 44, 45, 46 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP; tiến đến việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định tại doanh nghiệp, không để xảy ra tranh chấp lao động tập thể dẫn đến ngừng việc, lãn công, Ban Quản lý đề nghị các Tổng giám đốc/Giám đốc doanh nghiệp nghiêm túc thực hiện các nội dung sau:
1. Rà soát việc xây dựng, ban hành quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc theo Điều 48 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Nội dung của quy chế dân chủ ở cơ sở thực hiện theo Khoản 2 và Khoản 5 Điều 37 và Điều 47 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Quy chế dân chủ ở cơ sở sau khi được ban hành phải được phổ biến công khai đến người lao động và gửi 01 bản về Ban Quản lý (thông qua Phòng Quản lý lao động).
2. Tổ chức thực hiện đối thoại tại nơi làm việc (đối thoại định kỳ ít nhất 1 năm/lần, đối thoại khi có yêu cầu của một hoặc các bên, đối thoại khi có vụ việc) và tổ chức Hội nghị người lao động hằng năm theo quy định và theo quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc do doanh nghiệp xây dựng. Kết thúc các kỳ đối thoại và Hội nghị người lao động, doanh nghiệp phải gửi biên bản đối thoại/Hội nghị người lao động về Ban Quản lý (thông qua Phòng Quản lý lao động).
Các doanh nghiệp đã tổ chức đối thoại/Hội nghị người lao động năm 2023 đề nghị gửi Biên bản về Ban Quản lý.
Ban Quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, phối hợp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội thanh tra việc thực hiện dân chủ ở cơ sở tại doanh nghiệp, kiến nghị xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp vi phạm theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 12/2022/NĐ-CP ngày 17 tháng 01 năm 2022:
- Không xây dựng, ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc theo quy định của pháp luật.
- Không tổ chức đối thoại định kỳ tại nơi làm việc; không thực hiện đối thoại khi có yêu cầu; không phối hợp tổ chức hội nghị người lao động theo quy định của pháp luật.
- Không công khai nội dung chính của đối thoại hoặc quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc theo quy định của pháp luật.
- Không bố trí địa điểm, thời gian và các điều kiện vật chất cần thiết khác để tổ chức các cuộc đối thoại tại nơi làm việc.
- Không cử hoặc cử không đúng thành phần đại diện bên người sử dụng lao động tham gia đối thoại tại nơi làm việc theo quy định.
- Không báo cáo tình hình thực hiện đối thoại và quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc với cơ quan quản lý nhà nước về lao động khi được yêu cầu.
Trong quá trình thực hiện, trường hợp có vướng mắc, đề nghị doanh nghiệp liên hệ Phòng Quản lý Lao động - Ban Quản lý; địa chỉ: số 35 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Đa Kao, Quận 1; Điện thoại: 028.38232575 – 028.38290405 (nội bộ: 32, 33, 34, 35); Email: laodong.hepza@tphcm.gov.vn./ để được hướng dẫn
